Tại hội nghị Chaos Communication Congress lần thứ 39 (39C3) vừa diễn ra tại Đức, cộng đồng công nghệ đã nhận được những thông tin mới nhất về cuộc hành trình đưa Linux lên phần cứng Apple Silicon. Dù đã gặt hái được nhiều thành công rực rỡ với dòng chip M1 và M2, nhóm phát triển Asahi Linux thừa nhận rằng các thế hệ chip mới nhất của Apple đang tạo ra những rào cản kỹ thuật chưa từng có.

Tiến độ trên chip M1 và M2

Sự phát triển của hệ điều hành Linux trên nền tảng kiến trúc ARM của Apple đã đạt được những cột mốc đáng nhớ trong năm qua khi nhiều bản vá quan trọng như hỗ trợ USB3, SMC hay âm thanh cho chip M1 và M2 đã chính thức có mặt trong nhân Linux chính thống. Tuy nhiên, theo Sven Peter, phần mã nguồn quan trọng nhất liên quan đến bộ điều khiển hiển thị và trình điều khiển GPU vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Để giải quyết vấn đề xuất hình ảnh, các nhà phát triển đã tung ra các bản vá thực nghiệm cho DisplayPort thông qua “fairydust” tree, đánh dấu một bước tiến quan trọng cho người dùng Mac muốn chuyển sang sử dụng Linux toàn thời gian.

Thách thức kỹ thuật với M3

Thách thức thực sự bắt đầu xuất hiện khi nhóm nghiên cứu tiến sâu vào hỗ trợ các dòng chip Apple M3 trở về sau. Với chip M3, các nhà phát triển đang phải đối mặt với những thay đổi lớn trong cơ chế giao tiếp co-processor và hệ thống điều khiển nguồn điện. Điểm sáng hiếm hoi là sự tham gia của một cộng tác viên mới mang tên IntegralPilot, người đã đạt được tiến độ ấn tượng khi chạy thành công tựa game DOOM trên phần cứng M3. Dẫu vậy, việc hỗ trợ đồ họa cho thế hệ này vẫn đòi hỏi khối lượng công việc khổng lồ trước khi có thể hoạt động ổn định cho người dùng cuối.

Tương lai với M4 và M5

Bước sang năm 2026, dự án Asahi Linux tiếp tục đối mặt với thách thức từ M4 và M5 khi Apple thực hiện những thay đổi sâu rộng về kiến trúc khiến toàn bộ các công cụ dịch ngược hiện tại bị vô hiệu hóa. Điều này đồng nghĩa với việc người dùng sở hữu các thiết bị Mac đời mới nhất sẽ phải chờ đợi một khoảng thời gian dài nữa để có thể trải nghiệm Linux một cách mượt mà. Độc giả quan tâm có thể tìm hiểu sâu hơn về các chi tiết kỹ thuật thông qua bài thuyết trình tại media.ccc.de hoặc tham khảo bộ PDF slide deck được công bố tại sự kiện. Sự kiên trì của đội ngũ Asahi Linux một lần nữa khẳng định tinh thần mã nguồn mở sẽ luôn tìm cách vượt qua những giới hạn đóng của phần cứng độc quyền.